Leve het langs elkaar heen leven

Gewoon lekker jezelf zijn.

– VVD-verkiezingsslogan, 1982

Normaal. Doen.

– VVD-verkiezingsslogan, 2017

I

Het straatbeeld in de Schilderswijk is altijd eventjes confronterend, voor mij als braaf wit hoogopgeleid jochie dat zelden z’n bubbel uitkomt. Dat er oude dametjes en heertjes in traditionele kleding rondschuifelen, soit; ouderen zijn wel vaker wandelende anachronismen. Maar je ziet er ook kerels van een jaar of 30 rondlopen met imposante zwarte baarden, gehuld in gewaden (met Nikes eronder, dat dan weer wel). Mijn eerste reactie op dat beeld was: jezus, werp dat malle geloof toch van je schouders, doe een beetje losbandig, een beetje decadent! Je bent hier in de grote stad, niet in een Marokkaans boerendorp! En later kwam daar de gedachte bij: er zijn in Den Haag toch ook geen wijken waar vrouwen in lange SGP-rokken rondlopen, met zes blonde kindertjes achter zich aan?!

Op dat moment zag ik scherper dan ooit: voorzover er een botsing tussen de islam en Europa is, is het een botsing tussen het dorp en de stad.

Religie die pretendeert het leven van haar aanhangers te moeten reguleren, of religie als bron van puur persoonlijke zingeving. Angstvallig de schijn van maagdelijkheid in stand houden voor de huwelijksnacht, of zonder schroom erop los tinderen. Een gemeenschap waar je niet uit kan en die je nog decennia op je gênantste jeugdzonden blijft afrekenen, of gemeenschappen waar je vrijwillig in en uit stapt. Familie als een clan waarvan de eer met hand en tand verdedigd moet worden, of familie als een losjes verband waarmee je af en toe verjaardagen viert. Tot diep in je volwassenheid de dictaten van bedlegerige opa’s en oma’s opvolgen (dat veelbezongen “respect voor ouderdom” waar ze in andere culturen zoveel meer van hebben dan wij in het Westen), of als jong mens alle ruimte hebben om je eigen leven vorm te geven.

Het moge duidelijk zijn dat we in West-Europa, vooral in de grote steden, de knop vrijwel helemaal naar het tweede uiterste hebben gedraaid; en het moge ook duidelijk zijn dat veel immigranten een stuk verder de andere kant op zitten.

II

Het is dan ook geen verrassing dat linkse partijen zich zo ongemakkelijk voelen in het integratiedebat. Niet-westerse immigranten zijn vaak zielige mensen, voor wie je lief moet zijn, volgens de linkse basisinstincten; tegelijkertijd brengen die zielige mensen waarden met zich mee – hetzij opgehangen aan de islam, hetzij aan een ongezond fanatiek derdewereldchristendom – die keihard ingaan tegen precies die vrije stadslucht waar links zestig jaar lang voor geknokt heeft. Dit leidt tot een curieus soort doublethink waar al vele surrealistische betogen uit zijn voortgekomen (het eerste voorbeeld dat bij me opkwam).

Tot zover niets nieuws onder de zon, maar ik wil het ook eens over de rechtse partijen hebben. Die slaan de plank namelijk óók volledig mis. In plaats van pal te gaan staan voor de liberale waarden tegenover het bekrompen dorps- of zelfs stamgevoel van sommige migrantengroepen, verzinnen ze een “Nederlandse identiteit” waar iedereen zich maar aan heeft te conformeren. Nederland als dorp – spruitjeslucht met spruitjeslucht bestrijden.

Neem de VVD. Van oudsher is dit de partij van een bijna nihilistisch laat-maar-waaienliberalisme, van “lekker jezelf zijn” en “je eigen ding doen.” Toen Mark Rutte zich in 2006 kandidaat stelde voor het lijsttrekkerschap, zei hij dat hij ook wel eens mensen op de VVD-lijst wou hebben ‘met een oorringetje of gek kapsel’; in de oppositie profileerde de VVD zich als verdediger van het vrije individu tegen het “betuttelende” kabinet-Balkenende IV.

Hoe de tijden zijn veranderd! Onder aanvoering van domme boer Halbe Zijlstra zet de VVD nu zelf vol in op CDA-burgermansfatsoen als hoogste ideaal. Niks geen “lekker jezelf zijn”, we moeten nu allemaal “Normaal. Doen.” Was het hele idee van het liberalisme niet dat er ook ruimte moet zijn om Abnormaal te Doen?

III

Van het CDA zelf zijn we dat soort neigingen meer gewend. Met plannen als de maatschappelijke dienstplicht willen Buma en consorten verschillende groepen in de samenleving tot één grote saamhorige gemeenschap smeden – een drang die treffend verbeeld is door Bas van der Schot.

Mij lopen de rillingen over de rug bij het idee. Ik wíl helemaal niet “verbonden” worden met Marokkaanse omaatjes, hockeyende corpsballen, Antifa-activisten, Frans Bauer-fans of huisvrouwen met kortpittig kapsel uit Waddinxveen. Ik wil mijn eigen leven leiden, met mijn eigen vrienden, hobby’s en humor, zonder dat tot vermoeiens toe uit te hoeven leggen aan mensen die heel anders in het leven staan.

Een voorbeeld: ik schaats. Ik kom dan ook veel op ijsbanen. Naast een baan voor de hardrijders hebben de meeste ijsbanen ook een ijshockeybaan, en op ijshockeywedstrijden komt op z’n zachtst gezegd een iets ander publiek af dan op langebaanschaatsen. Ik vind het een beetje sneue types (en misschien vinden ze dat ook wel van mij): niet al te intelligente mannen die heel erg hun best doen om de macho uit te hangen. Petjes, bontkragen, kale koppen, tattoos.

Heb ik last van hun andere levensstijl? Nee. Zou iets ervan verboden moeten worden? Nee. Maar heb ik ook maar de geringste neiging om een geforceerde “dialoog” of “verbinding” met hen te zoeken? Néé! Wij leven langs elkaar heen en dat is voor beide partijen verreweg het aangenaamst.

IV

Ik pleit voor meer waardering voor het langs elkaar heen leven, een begrip dat eigenlijk alleen maar negatief wordt gebruikt. De anonimiteit van de grote stad, waar verschillende subculturen naast elkaar kunnen bestaan die enorm van elkaar verschillen maar elkaar ook nauwelijks tegen hoeven te komen, is een groot en ondergewaardeerd goed. Lekker je eigen ding doen, en schouderophalend accepteren dat anderen hún ding doen, ook al vind jij dat dom, lelijk, pervers of onuitstaanbaar aanstellerig: dát is liberalisme, en volgens mij is het het enige consequente antwoord op de conservatieve islam.

Mijn boodschap aan conservatieve immigranten (en bepaalde autochtone subculturen) zou ongeveer zo luiden: “Welkom in Nederland. Er wordt hier gezopen, gefeest, takkeherrie geluisterd, gevloekt en – in allerlei creatieve geslachtscombinaties – geneukt dat het een aard heeft. Daar hoef je niet aan mee te doen, en je hoeft het niet op te zoeken. Maar als je zoon, dochter, zus of buurman dat wel wil, dan moet jij niet denken dat je daar wat over te zeggen hebt.”

Het is plat, het is nihilistisch, het is decadent, en het is precies wat het huidige integratiedebat nodig heeft.

V

Tijdens de mazelenepidemie die in 2013 de Bijbelgordel teisterde, wist een huisarts te vertellen dat zelfs de strengst gereformeerde ouders hun kinderen best wilden laten inenten – als het maar zo discreet gebeurde dat de buren er niet achter kwamen. Een anekdote die mooi illustreert dat religie slechts een gezicht van de narigheid is; de ware bron is het dorpsgevoel met z’n verstikkende sociale controle. Dat gevoel heeft van Staphorst tot de Schilderswijk vaste voet aan de grond, en lijkt nu ook het campagneteam van de ooit zo liberale VVD in z’n greep te hebben. Ik word er naar van. Nederland is een stadse, geen dorpse samenleving, en dat moet vooral zo blijven – welke partij durft dat van de daken te schreeuwen?

Advertisements
This entry was posted in Culture, Netherlands, Politics. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s